واحدهای دوبلکس به دلیل طراحی خاص ، جذابیت بصری و تفکیک فضاهای عمومی و خصوصی ، یکی از محبوب ترین انواع واحدهای مسکونی در ایران به خصوص در شهرهای بزرگ هستند . اما همین ساختار خاص ، باعث می شود سیستم فاضلاب دوبلکس ها نسبت به واحدهای تک طبقه پیچیده تر و در برابر گرفتگی ها حساس تر باشد .
یکی از سوالات بسیار رایج ساکنان این واحدها این است که: چرا وقتی گرفتگی در سرویس بهداشتی یا آشپزخانه طبقه بالا اتفاق می افتد ، مشکل خودش را در طبقه پایین نشان می دهد؟ مثلاً آب از کف شور پایین می زند ، توالت طبقه همکف پس می زند یا بوی فاضلاب از پایین واحد بلند می شود .
در این مقاله به صورت کاملاً فنی اما قابل فهم ، سیستم فاضلاب واحدهای دوبلکس را بررسی می کنیم و توضیح می دهیم که این پدیده چرا اتفاق می افتد ، چه نشانه هایی دارد ، چگونه باید تشخیص داده شود و مهم تر از همه ، چطور می توان از تکرار آن جلوگیری کرد .
سیستم فاضلاب در واحدهای دوبلکس ، برخلاف واحدهای تک طبقه یا حتی آپارتمان های معمولی ، یک شبکه ساده لوله کشی نیست؛ بلکه یک سیستم چندسطحی به هم پیوسته است که عملکرد صحیح آن به هماهنگی دقیق بین مسیرهای افقی ، رایزرهای عمودی ، تهویه (ونت) و شیب بندی اصولی وابسته است . کوچک ترین خطا در طراحی یا اجرا ، می تواند باعث بروز مشکلاتی شود که منشأ آن در یک طبقه است اما اثر آن در طبقه دیگر دیده می شود .
در یک واحد دوبلکس استاندارد ، معمولاً فضاهای خدماتی مثل آشپزخانه ، سرویس بهداشتی و حمام در هر دو طبقه وجود دارد . فاضلاب این فضاها از طریق لوله های افقی کوتاه به یک یا چند رایزر عمودی مشترک متصل می شود . این رایزرها نقش ستون فقرات سیستم فاضلاب را دارند و تمام پساب تولیدشده در هر دو طبقه را به سمت خروجی نهایی هدایت می کنند . به همین دلیل ، هرگونه گرفتگی ، رسوب یا کاهش قطر مفید در این مسیر عمودی ، کل سیستم را تحت تأثیر قرار می دهد .
یکی از تفاوت های اساسی سیستم فاضلاب دوبلکس با واحدهای تک طبقه ، افزایش فشار هیدرولیکی در زمان مصرف هم زمان است . وقتی در طبقه بالا آب تخلیه می شود ، نیروی گرانش باعث می شود حجم زیادی از آب با سرعت وارد رایزر شود . اگر مسیر پایین دست آمادگی عبور این حجم را نداشته باشد (به دلیل گرفتگی جزئی ، چربی ، رسوب یا طراحی غیراصولی) ، فشار به صورت برگشتی عمل کرده و خودش را در نزدیک ترین خروجی آزاد نشان می دهد؛ که اغلب همان کف شور یا توالت طبقه پایین است .
از طرف دیگر ، در سیستم های دوبلکس ، نقش لوله وِنت بسیار حیاتی تر از واحدهای معمولی است . ونت وظیفه دارد فشار هوا را در لوله ها متعادل کند تا هنگام تخلیه آب ، خلأ یا فشار منفی ایجاد نشود . در بسیاری از دوبلکس ها ، یا ونت به درستی اجرا نشده ، یا به مرور زمان دچار گرفتگی شده است . نتیجه این نقص ، بروز صداهای قل قل ، تخلیه ناقص ، مکش آب سیفون ها و در نهایت پس زدگی فاضلاب در طبقه پایین خواهد بود .
نکته مهم دیگر ، وابستگی کامل مسیرهای فاضلاب دو طبقه به یکدیگر است . در ظاهر ممکن است ساکن تصور کند که فاضلاب طبقه بالا و پایین کاملاً جدا هستند ، اما در عمل ، در اغلب واحدهای دوبلکس مسکونی ، این مسیرها در یک نقطه به هم می رسند . به همین دلیل ، گرفتگی ای که در ابتدا فقط باعث کند شدن تخلیه در طبقه بالا می شود ، خیلی زود می تواند به یک مشکل جدی در طبقه پایین تبدیل شود؛ بدون اینکه هیچ استفاده مستقیمی از سرویس پایین انجام شده باشد .
همچنین باید توجه داشت که در بسیاری از ساختمان های دوبلکس ، به ویژه سازه های قدیمی یا بازسازی شده ، قطر لوله ها متناسب با حجم مصرف واقعی انتخاب نشده است . افزایش استفاده از ماشین لباسشویی ، ظرفشویی ، دوش های پرفشار و مصرف هم زمان آب در دو طبقه ، فشار مضاعفی به سیستمی وارد می کند که در زمان ساخت ، برای چنین ظرفیتی طراحی نشده بوده است . این عدم تناسب ، یکی از دلایل اصلی تکرار گرفتگی ها و بروز پس زدگی در واحدهای دوبلکس محسوب می شود .
در مجموع ، شناخت سیستم فاضلاب در واحدهای دوبلکس یعنی درک این واقعیت که این سیستم یک مجموعه مستقل در هر طبقه نیست ، بلکه یک شبکه واحد و به هم پیوسته است . هر رفتار اشتباه در طبقه بالا ، هر گرفتگی کوچک در یک نقطه ، و هر نقص فنی در طراحی یا اجرا ، می تواند اثر خود را در جایی کاملاً متفاوت نشان دهد . دقیقاً به همین دلیل است که تشخیص و رفع گرفتگی در دوبلکس ها نیازمند نگاه سیستمی و بررسی کل مسیر فاضلاب است ، نه فقط محل بروز علائم .
برای درک بهتر مشکل ، باید مسیر حرکت آب را بشناسیم:
در حالت عادی ، شیب ، قطر لوله و تهویه باعث می شود جریان بدون مشکل تخلیه شود . اما به محض ایجاد یک مانع ، رفتار سیستم کاملاً تغییر می کند .
این موضوع چند دلیل کاملاً فنی دارد که در ادامه هرکدام را جداگانه بررسی می کنیم .
1 . قانون فشار و مسیر کم مقاومت تر
وقتی در مسیر فاضلاب گرفتگی نسبی یا کامل ایجاد می شود ، آب به دنبال مسیری می گردد که کمترین مقاومت را داشته باشد . در واحدهای دوبلکس ، این مسیر اغلب کف شور یا توالت طبقه پایین است .
به زبان ساده:
2 . گرفتگی ناقص (Partial Blockage) خطرناک تر از گرفتگی کامل است
در بسیاری از موارد ، لوله کاملاً بسته نشده است . چربی ، مو ، دستمال ، رسوب و لجن باعث شده اند قطر مفید لوله کم شود .
در این حالت:
3 . طراحی اشتباه شیب لوله ها در دوبلکس
در برخی ساختمان ها ، به خصوص سازه های قدیمی یا بازسازی شده ، شیب لوله های فاضلاب به درستی رعایت نشده است . نتیجه این خطا:
این گرفتگی ها معمولاً خودش را نه در محل گرفتگی ، بلکه در پایین ترین نقطه سیستم نشان می دهد .
4 . نبود یا عملکرد نادرست لوله ونت
لوله ونت وظیفه تنظیم فشار هوا در سیستم فاضلاب را دارد . اگر ونت:
در زمان تخلیه آب از طبقه بالا ، خلأ یا فشار معکوس ایجاد می شود . این فشار می تواند:
خیلی وقت ها ساکنان اشتباه فکر می کنند مشکل از سرویس پایین است ، در حالی که ریشه در طبقه بالا دارد . این نشانه ها بسیار مهم اند:
ماشین های شست وشو حجم زیادی آب را به صورت ناگهانی تخلیه می کنند . در سیستم دوبلکس ، اگر مسیر کمی هم دچار گرفتگی باشد:
به همین دلیل است که بسیاری از پس زدگی ها دقیقاً هنگام روشن بودن ماشین لباسشویی رخ می دهند .
کف شورها معمولاً:
در نتیجه ، اگر سیستم تحت فشار قرار بگیرد ، کف شور اولین جایی است که «تسلیم» می شود .
1 . ریختن چربی در آشپزخانه طبقه بالا
چربی در مسیر عمودی سرد می شود و به دیواره می چسبد .
2 . استفاده از دستمال کاغذی در توالت
حتی دستمال های به ظاهر قابل حل ، عامل اصلی گرفتگی اند .
3 . استفاده از مواد شیمیایی قوی
این مواد فقط یک مسیر باریک باز می کنند و گرفتگی را بدتر می کنند .
4 . بی توجهی به علائم اولیه
تخلیه کند ، صدا و بو ، هشدارهای سیستم هستند .
تشخیص اشتباه یعنی هزینه دوباره . روش های حرفه ای شامل:
بسته به شدت مشکل:
نکته مهم: رفع موضعی بدون بررسی کل مسیر ، مشکل را برمی گرداند .
بله . رطوبت پنهان ناشی از پس زدگی می تواند باعث:
جمع بندی نهایی
در واحدهای دوبلکس ، سیستم فاضلاب یک زنجیره به هم پیوسته است . گرفتگی در هر نقطه ، به خصوص طبقه بالا ، می تواند اثر خود را در پایین ترین بخش سیستم نشان دهد . شناخت ساختار فنی ، توجه به علائم اولیه و استفاده از روش های اصولی رفع گرفتگی ، تنها راه جلوگیری از خسارت های بزرگ تر است .
اگر گرفتگی تکرار می شود یا نشانه ها مبهم اند ، بررسی تخصصی کل سیستم ضروری است ، نه فقط یک سرویس یا یک کف شور .
در واحدهای دوبلکس مناطق مختلف تهران ، به ویژه در ساختمان هایی که قدمت بالاتری دارند ، بروز گرفتگی فاضلاب معمولاً به صورت غیرمستقیم و در طبقه ای متفاوت از محل اصلی مشکل دیده می شود . برای مثال در محله هایی مانند لوله بازکنی زعفرانیه ، لوله بازکنی محمودیه ، لوله بازکنی الهیه ، لوله بازکنی صادقیه ، لوله بازکنی جنت آباد بارها مشاهده شده که گرفتگی سرویس یا آشپزخانه طبقه بالا ، باعث پس زدگی آب یا بالا زدن فاضلاب از کف شور طبقه پایین شده است؛ موضوعی که اگر به موقع توسط سرویس های تخصصی محلی بررسی نشود ، می تواند به بوی بد ، کپک زدگی و حتی آسیب سازه ای منجر شود . به همین دلیل توصیه می شود ساکنان واحدهای دوبلکس در هر محله ای که هستند ، در صورت مشاهده علائم اولیه ، از خدمات حرفه ای و منطقه ای مانند لوله بازکنی پونک ، لوله بازکنی مرزداران ، لوله بازکنی نارمک ، لوله بازکنی تهرانپارس یا لوله بازکنی ولنجک استفاده کنند تا علت اصلی گرفتگی به صورت ریشه ای برطرف شود .
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی هستند مشخص شده *